پيامبر ( ص ) در شأن آنان فرمود بهشت مشتاق ديدارشان است . « 1 » اما شكل‌گيرى اصول و چارچوب‌هاى تشيع در مقام مذهب و مكتب فقهى را بايد در سال‌هاى پس از رحلت پيامبر ( ص ) جست‌وجو كرد . با همين ديدگاه است كه برخى پژوهشگران ، موضع‌گيرى امام على ( ع ) را در شوراى شش نفره عمر ، يعنى نپذيرفتن پيروى از رويه شيخين و عمل كردن فقط براساس قرآن و سنت و اجتهاد خود ، اساس اختلاف ميان نظريه تشيع و تسنن دانسته‌اند . فقهاى شيعه نيز با استناد به همين رفتار على بن ابىطالب ( ع ) ، راه و روش سه خليفه نخست را مردود شمرده‌اند . درواقع از اين حركت امام ، ناسازگارى عقيده ايشان با عملكرد خلفاى پيشين به دست مىآيد و مهم‌ترين و قديمىترين ديدگاه تلقى شده كه سرانجام اسباب پيدايش دو مكتب فقهى تشيع و تسنن را فراهم آورده است . « 2 »

--> ( 1 ) . كتاب الزينه ، ابوحاتم رازى ، ج 3 ، صص 259 - 261 ؛ النديم ، كه در تشيع وى اختلاف است ، سبب نام‌گذارى شيعه را چنين بيان مىكند : از هنگامى كه طلحه و زبير با امام على ( ع ) مخالفت ورزيدند و خونخواه عثمان شدند ، همه كسانى كه در كنار امام قرار گرفتند و از ايشان حمايت كردند ، شيعه ناميده شدند و خود حضرت پيروانش را شيعه خواند و به چهار طبقه اصفيا ، اوليا ، شرطة الخميس و اصحاب تقسيم كرد . الفهرست ، ص 223 . ( 2 ) . تشيع در مسير تاريخ ، حسين محمد جعفرى ، صص 92 و 96 . برخى از خاورشناسان نيز ، چنين اظهار نظر كرده‌اند كه تشكل حزبى و تكوّن عقيدتى شيعه پس از واقعه كربلا و شهادت امام حسين 7 پديدار شد . بنابر اين عقيده ، شيعيان پيش از آن در فكر و عقيده ، ديدگاه واحدى نداشتند و مذهب تشيع بر يك رأى سياسى محض بنيان نهاده شده ، و از نظر فكرى و عقيدتى در قلوب و اذهان شيعيان تمركز نيافته بود . اما پس از آن مذهب شيعه با خون‌هاى شهيدان كربلا آميخته شد و عقيده و تشكل استوارى به دست آورد و در قلب‌ها و اذهان رسوخ كرد . encyclopaedia of islam vol . iii p . 335 نقل از نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنى عشريه ، احمد محمود صبحى ، ص 47 .